1-26-4ویتامین: A33
1-26-5ویتامین: C 33
1-26-6ویتامین: E34
1-26-7توکوفرول ها :34
1-26-8فنول ها :34
1-26-9 فلاوونوئیدها :35
1-27 اسیدهای چرب شناسایی شده در میوه عناب :36
1-27-1 نقش اسیدهای چرب موجود در عناب……………………………………………………..36
1-28 عوامل موثر در اکسیداسیون چربیها و روغنها :36
1-28-1 ترکیب اسید چرب :36
1-28-2 حرارت:36
1-28-3 اکسیژن :37
1-28-4 رطوبت :37
1-28-5 کاتالیزورها :37
1-28-6 نور :37
1-28-7 آنزیم ها :37
1-29 اهمیت چربیها :37
1-29-1 ویژگی های فیزیکی چربیها :38
1-29-2 مراحل کریستالیزاسیون :39
1-29-3 هسته گذاری :39
1-29-4 سه شکل پلی مورفیکی مهم توسط سیستم های چربی :40
1-29-5 بافت چربیها :41
1-29-6 دو روش قدیمی برای تعیین میزان چربی جامد :41
1-29-7 امولسیون های غذایی :42
1-29-8 تقسیم بندی امولسیفایرها :43
1-29-9 نحوه تشکیل امولسیونها :44
1-29-10 نیروهای موثر در تشکیل و پایداری امولسیونها :44
1-29-10-1 نیروهای الکتروستاتیک حد فاصل دو لایه :44
1-29-10-2 نیروهای واندروالس :44
1-29-10-3 واکنش های ناشی از حضور پلیمرها :44
1-29-10-4 واکنش های هیدروفوبیک :45
1-29-10-5 نیروهای دافعه حاصل از هیدراته شدن :45
1-29-11 مکانیسم های مربوط به ثبات و پایداری امولسیونها :45
1-29-11-1 پایداری الکترواستاتیکی :45
1-29-11-2 پایداری توسط ماکرومولکولها :45
1-29-11-3 پایداری امولسیونها به وسیله ذرات جامد :45
1-29-11-4 پایداری از طریق افزایش ویسکوزیته :45
1-29-12 نقش های امولسیفایرها :46
1-30 روغن :46
1-30-1 وضعیت تغذیه ای روغن ها :46
1-30-2 روغن های خوراکی :47
1-30-3 روغن های نباتی :48
1-30-4 منبع روغن نباتی :48
1-30-5 دانه های روغنی :48
1-30-6 اجزا موجود در روغن ها :48
1-30-6-1 فسفولیپیدها :48
1-30-6-2 ترکیبات غیر صابونی شونده :49
1-30-6-3 استرول ها :49
1-30-6-4 توکوفرول ها :49
1-30-7 فرآیند استخراج روغن :49
1-30-7-1 روش های استخراج روغن از دانه ها و میوه های روغنی :51
1-30-8 پالایش روغن ها و چربی ها :53
1-30-8-1مراحل پالایش روغن خام :53
1-30-8-2 صمغ گیری :53
1-30-8-3 تصفیه فیزیکی :53
1-30-8-4 تصفیه قلیایی :53
1-30-8-5 خنثی سازی :53
1-30-8-6 بی رنگ کردن :53
1-30-9 روش های نوین استخراج روغن :54
1-30-10 دستگاه سانتریفیوژ و دکانتور :54
1-30-11 روش سینولا :56
1-30-12 توضیح نحوه استخراج روغن :57
1-30-12-1 استخراج روغن از دانه های آماده شده روغنی به سه طریق :57
1-30-12-2استخراج روغن با حلال :58
1-30-12-3 متغیرهای قابل کنترل در استخراج :58
1-30-12-4 روش های استحصال روغن توسط حلال :58
1-30-13 روشی دیگر برای روغن کشی از میوه ها :59
1-30-13-1 روغن کشی به روش پرس سرد – استخراج سرد :61
1-30-13-2 تاثیرات کلان اقتصادی روش های روغن کشی متداول قدیمی:62
1-30-13-3 روش سرد در مقایسه با روش های موجود گرم :63
1-30-14 روش پرس های گرم و استخراج مانده روغن با حلال :63
1-30-15 روش cold – pressing :65
1-30-15-1 کاربردها :66

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-30-15-2 تهیه روغن های گیاهی به روش کلد پرس :67
1-30-16 سوکسله چیست ؟68
1-30-16-1 استخراج مداوم به وسیله سوکسله :69
1-30-16-2 تئوری آزمایش :70
1-30-16-3 مراحل آزمایش :70
فصل دوم :مروری بر مطالعات پیشین
فصل سوم :موادو روشها
3-1 آماده سازی مواداولیه :89
3-2 موادشیمیایی :89
3-3 وسایل و تجهیزات :90
3-4 استخراج روغن:91
3-5 تجزیه شیمیایی هسته عناب :91
3-5-1 اندازه گیری رطوبت و ماده خشک :92
3-5-2 اندازه گیری خاکستر :92
3-5-3 اندازه گیری درصد پروتئین :92
3-5-4 اندازه گیری درصد فیبرخام :92
3-6 تعین میزان وترکیب اسیدهای چرب :93
3-7تعیین اندیس پراکسید :93
3-7-1 معرف ها وحلال :94
3-7-2 روش کار :94
3-8 تعیین اندیس یدی :95
3-8-1 روش اجرای آزمون :96
3-9 زمان پایداری روغن در برابر اکسیداسیون :96
3-9-1 آزمون تندی روغن ها (رنسیدیتی ):97
3-10تعیین اندیس اسیدی :97
3-11تعیین رنگ :98
3-12 تعیین میزان فسفر و فسفو لیپیدها :98
3-13 تعیین میزان ترکیبات غیر صابونی شونده :98
3-13-1 تعیین مواد غیر قابل صابونی شدن روغن ها :99
3-13-2 روش کار :99
3-14 تعیین میزان کل استرول ها و توکوفرول ها :99
3-15 تعیین میزان مس و آهن :99
3-15-1 عملکرد مس :99
3-16 اندازه گیری ضریب شکست :100
3-17 استخراج روغن از هسته عناب :100
3-17-1 مراحل آزمایش :101
3-17-2 تعیین راندمان درصد استخراج روغن هسته عناب :103
3-18جداسازی و شناسایی اجزای روغن :103
3-18-1 مشخصات و برنامه دمای دستگاهGC104
3-18-2 دماهای ستون و برنامه دمایی :104
3-18-3 مشخصات دستگاهی :105
3-19 تجزیه و تحلیل آماری :107
فصل چهارم : نتایج و بحث
4-1 مقایسه میزان درصد بازده استخراج روغن هسته عناب در سه تکرار :109
4-2 مقایسه میزان اسیدهای چرب:109
4-3 مقایسه میزان اندیس یدی:114
4-4 بررسی ضریب شکست روغن:115
4-5 بررسی پایداری اکسیداسیون چربی توسط دستگاه رنسیمت :116
4-6 مقایسه رنگ های بدست آمده توسط دستگاه لاویباند از روغن هسته عناب :118
4-7 مقایسه اندیس اسیدی:121
4-8 مقایسه اندیس پراکسید:122
4-9 مقایسه مواد غیر صابونی شونده:123
4-10 مقایسه میزان کل استرول:124
4-11 مقایسه میزان توکوفرول:125
4-12 مقایسه میزان آهن:126
4-13 بررسی میزان مس:127
4-14 مقایسه اندازه گیری میزان فسفولیپید:128
4-15 آزمون های شیمیایی هسته عناب :129
4-15-1 آزمون اندازه گیری میزان خاکستر :129
4-15-2 آزمون اندازه گیری میزان پروتئین هسته :129
4-15-3 آزمون اندازه گیری میزان فیبرخام :129
4-15-4 آزمون اندازه گیری میزانرطوبت :129
4-15-5 اندازه گیری میزان درصد ماده خشک :130
فصل پنجم : نتیجه گیری
نتیجه گیری :132
پیشنهادات :132
منابع فارسی :133
منابع غیر فارسی :135
چکیده لاتین :139
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
جدول 1-1 آمار سطح زیر کشت عناب در استان خراسان جنوبی20
جدول 3-1 شناسایی وسایل و تجهیزات90
جدول 3-2 شناسایی درصد ترکیبات اسیدهای چرب روغن هسته عناب107
جدول 4-1 مقایسه میزان درصد بازده روغن هسته عناب درسه تکرار109
جول 4-2 شناسایی میزان درصد پروفایل اسیدهای چرب حاصل از روغن عناب113
جدول 4-3 مقایسه میزان اندیس یدی115
جدول 4-4 مقایسه میزان ضریب شکست116
جدول 4-5 مقایسه میزان پایداری اکسیداسیون روغن117
جدول 4-6 مقایسه میزان رنگهای بدست آمده از روغن هسته عناب119
جدول 4-7 مقایسه میزان اندیس اسیدی122
جدول 4-8 مقایسه میزان اندیس پراکسید123
جدول 4-9 مقایسه میزان مواد غیر صابونی شونده124
جدول 4-10 مقایسه میزان کل استرولها در روغن هسته عناب125
جدول 4-11 مقایسه میزان توکوفرولها در روغن هسته عناب126
جدول 4-12 مقایسه میزان آهن127
جدول 4-13 مقایسه میزان مس127
جدول 4-14 مقایسه میزان فسفولیپید128
جدول 4-15 آنالیز شیمیایی هسته عناب130
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 3-1 نتیجه حاصل از دستگاه کروماتوگرافی گازی106
نمودار 4-1 درصد روغن هسته عناب109
نمودار 4-2 پروفایل اسیدهای چرب114
نمودار 4-3 مقادیر ضریب شکست116
نمودار 4-4 پایداری اکسیداسیون روغن118
نمودار 4-5 شناسایی رنگ زرد119
نمودار 4-6 شناسایی رنگ قرمز120
نمودار 4-6 شناسایی رنگ آبی121
نمودار 4-7 شناسایی اندیس اسیدی122
نمودار 4-8 شناسایی اندیس پراکسید123
نمودار 4-9 شناسایی موادغیر صابونی شونده124
نمودار 4-10 شناسایی کل استرول125
نمودار 4-11 توکوفرول ها126
نمودار 4-12 شناسایی آهن در روغن هسته عناب127
نمودار 4-13 شناسایی مس در روغن هسته عناب128
نمودار 4-14شناسایی فسفولیپیدها129
فهرست شکل ها
عنوان صفحه شکل 1-1 عناب…………………………………………………………………………………………..6
شکل 1-2 میوه عناب وهسته عناب7
شکل 1-3تیره عناب7
شکل 1-4 گیاه عناب8
شکل 1-5 گیاه عناب9
شکل 1-6 باغات عناب10
شکل 1-7 درختان عناب20
شکل 1-8 مصرف خوراکی میوه عناب24
شکل 1-9 مربای عناب25
شکل 1-10 چای عناب25
شکل 1-11 آبنبات عناب25
شکل 1-12 چای عناب در چین25
شکل 1-13 عناب خشک شده25
شکل 1-14 روغن کشی به روش سرد62
شکل 1-15 تصویر شماتیک از روش استخراج سرد65
شکل 1-16 روغن دارویی66
شکل 1-17 روغن67
شکل 1-18 قسمتهای مختلف سوکسله69
شکل 1-19 سوکسله69
شکل 3-1 دستگاه رفرکتومتر90
شکل 3-2 ترازودیجیتال 210 گرم با دقت0001/0 گرم90
شکل 3-3 آون تحت خلا91
شکل 3-4 دستگاه کروماتوگرافی گازی91
شکل 3-5 دستگاه اسپکتوفتومتر91
شکل 3-6 دستگاه لاویباند98
شکل 3- 7 دستگاه اسپکتوفتومتر98
شکل 3-8 دستگاه رفراکتومتر100
شکل 3-9 مراحل روغن کشی از هسته عناب بوسیله سوکسله در آزمایشگاه101
شکل 3-10 روغن بدست آمده از هسته عناب101
شکل 3-11 اجزای دستگاه کروماتوگرافی گازی104
شکل 3-12 دستگاه کروماتوگرافی گازی104
فهرست نقشه ها
عنوان صفحه
نقشه 1-1 پراکندگی جغرافیایی گیاه عناب در جهان18
چکیده :
گونه عناب از گونه های بومی مناطق مختلف ایران است . میوه این گیاه در مناطق مختلف ایران به طور سنتی مصرف میشود. این میوه دارای خواص دارویی و خوراکی بسیار سودمندی است .حدود 30% وزن میوه را هسته های آن تشکیل می دهد .هسته این میوه به طور متوسط حاوی حدود 8/3 درصد روغن است . با توجه به دارا بودن خواص بسیار ارزشمند میوه عناب ، هدف از این تحقیق ارزشیابی ویژگی های فیزیکوشیمیایی هسته عناب موجود در منطقه استان اصفهان از نظر ترکیب اسیدهای چرب و پایداری نسبت به اکسیداسیون و سنجش دیگر ترکیبات موجود در روغن هسته و همچنین آنالیز شیمیایی خود هسته روغن کشی شده می باشد . مواد و روش ها : میوه عناب پس از چیده شدن به آزمایشگاه منتقل شده و روغن هسته های آسیاب شده به روش سوکسله استخراج گردید. ترکیب اسیدهای چرب به روش کروماتوگرافی گازی و پایداری روغن حاصله توسط دستگاه رنسیمت تعیین گردید. ونیز مواد موجود در روغن هسته مانند فسفو لیپیدها ، اندیس یدی ،اندیس اسیدی ، اندیس پراکسید ، مواد غیر قابل صابونی شونده ، استرول ها ، توکوفرول ها و رنگ روغن هسته عناب ارزیابی شد. همچنین آنالیز شیمیایی شامل اندازه گیری مقدار خاکستر ، ماده خشک ، رطوبت ، روغن ، پروتئین و نیز فیبر خام بر روی بخش هسته روغن کشی شده انجام شد . نتیجه گیری : بررسی روغن هسته عناب توسط دستگاه کروماتو گرافی گازی نشان داد که مقدار اسیدهای چرب اشباع آن از اسیدهای چرب غیر اشباع بالاتر می باشد. پس این روغن اشباعیت بالایی دارد. پایداری اکسیداتیو روغن نشان داد که روغن هسته عناب دارای پایداری بالا یعنی38/2 ساعت در دمای 110 درجه سانتی گراد می باشد. این روغن از نظر کیفیت واکسیداسیون مانند روغن نارگیل است برای ساخت محصولات آرایشی و بهداشتی هم مناسب است .روغن هسته عناب با توجه به دارا بودن اسیدهای چرب کوتاه زنجیره وپروفایل اسیدهای چرب آن که دارای اشباعیت بالا است ، مقاومت بسیار بالایی دارد و ناراحتی های قلبی عروقی ایجاد نمی کند و میزا ن چربی بد را بالا نمی برد . پایداری اکسیداسیون روغن هسته عناب بالاست ، علت آن اشباعیت بالای روغن است یعنی اکسیداسیون خیلی کمی در روغن هسته عناب اتفاق افتاده است زیرا میزان فسفولیپید در روغن هسته عناب پایین است . پس می توان نتیجه گرفت با توجه به میزان متوسط توکوفرول ها یعنی 12/22 %غالب اجزا این روغن توکوفرول است که زردی بیشتری به روغن می دهد پس رنگ روغن هسته عناب زرد است. این روغن برای سرخ کردن مناسب نمی باشد اما برای کیک پزی و شیرینی پزی بسیار مناسب می باشد زیرا روغن نقطه ذوب بالایی داردو حالت ماله ای به خمیر شیرینی می دهد. و در انتها با توجه به اینکه میوه عناب دارای خواص دارویی و خوراکی بسیار سودمندی می باشد می توان گوشت آنرا به صورت صنعتی به بازار عرضه کرد .
واژه های کلیدی :پایداری اکسیداسیون ،ترکیب اسیدهای چرب ، روغن هسته عناب ،روغن ، هسته ، عناب .
فصل اول : مقدمه و کلیات تحقیق
1-1 پیش زمینه تحقیق :
بی شک توسل به میوه ها وگیاهان دارویی کهن ترین رهیافت بشر برای درمان بیماری ها بوده است ودرخلال توسعه تمامی تمدن های بشری همواره ارتباط تنگاتنگ ونزدیک میان آدمی وگیاه وجود داشته است،با این حال هنوز بیشتر گونه های میوه وگیاه بررسی نشده وناشناخته مانده اند وهنوز زمان زیادی مانده است تا منابع جدید و با ارزش گیاهی کشف شود، به این ترتیب گیاهان ومیوه هارا می توان به عنوان منبعی از مواد شیمیایی بالقوه مفید دانست که تنها بخشی از آن مورد بهره برداری قرار گرفته است.این مواد شیمیایی بالقوه را می توان نه تنها به عنوان دارو بلکه به عنوان الگویی بی نظیر به صورت نقطه شروعی برای ساخت آنالوگ های دارویی بکار برد و همچنین به عنوان ابزاری جالب به منظور فهم و درک بیشتر وبهتر پدیده های زیست شناختی به کمک گرفت. (اسکالتسا1 ،دیگراک2 و همکاران 1999،2001)
گیاهان و میوه های دارویی ، از ارزش وجایگاه ویژه ای در تامین بهداشت وسلامت جوامع هم به لحاظدرمان و هم پیشگیری برخوردار بوده و هست. در قرن حاضر تحقیقات گستردهای بر روی میوه ها وگیاهان دارویی انجام پذیرفته و داروهایی با ترکیبات موثره طبیعی افق های جدیدی را برای جامعه پزشکان و داروسازان پژوهشگر سراسر دنیا گشوده اند. به طوری که در حال حاضر حدود یک سوم دارو های مورد استفاده در جوامع انسانی را داروهایی با منشا طبیعی وگیاهی تشکیل میدهند و صنایع داروسازان جهان تلاش می کنند ساخت شیمیایی اقلام مربوطه به دو سوم بقیه داروها نیز به تدریج منسوخ و به منابع گیاهی متکی گردد. از این رو صنایع دارو سازی و گروه های تحقیقاتی بسیاری از کشورها توجه خود را به کشت و تولید گیاهان دارویی معطوف داشته اند. (امید بیگی ، 1384)
همچنین با توجه به افزایش سطح آگاهی مصرف کنندگان نسبت به اثرات جانبی نا مطلوب داروهای سنتزی و تمتیل بشر به استفاده هر چه بیشتر از محصولات طبیعی به منظور حفظ سلامت خویش، همچنین مشکلات دارویی مدرن مانند هزینه های بالا ، استفاده از منابع تجدید ناپذیر مانند منابع فسیلی آلوده کننده محیط زیست توسط صنایع دارویی و ناتوانی بشر جهت ساخت برخی از ترکیبات دارویی سبب شد که استفاده از گیاهان دارویی در تولید دارو و جایگزین آنان با ترکیب شیمیایی روندی رو به گسترش از خود نشان دهد که این امر در کشورهای اروپایی به وضوح قابل مشاهده است. (صدرایی منجینی،1382)
علاوه بر این توصیه های سازمان بهداشت جهانی3 (WHO) در استفاده از فراورده های طبیعی ، به نوبه خود باعث شده است که تولید وتجارت این گونه محصولات از رونق قابل توجهی در جهان برخوردار باشد.هم اکنون ، کشورهای مختلف تلاش می کنند تا سهم قابل ملاحظه ای از این بازار در حال رشد را به خود اختصاص دهند (هینبرگ4 وهمکاران ، 2006 )
بسیاری از این گونه گیاهان علاوه بر خواص دارویی ، به عنوان نگهدارنده ، محافظت کننده و طعم دهنده نیز در صنایع غذایی مورد استفاده قرار می گیرند. بسیاری از این گیاهان طعم دهنده به جهت حضور روغن های ضروری دارای منبع بسیار مهمی از ترکیبات فنلیک هستند که فعالیت آنتی باکتری مناسبی از خود نشان می دهند. با نگاهی اجمالی به فرهنگ مصرف داروهای گیاهی در ایران ، میراث گرانقدر شناسایی ومصرف این گیاهان در طب غنی سنتی ایران مشاهده می گردد. از طرفی ،فلات وسیع ایران در قسمت های مختلف خود از شرایط آب و هوایی گوناگون برخوردار است و به همین دلیل ، فراوانی و گوناگونی گونه های مختلف این گیاهان در پهنه دشت ها و کوه های ایران بیش از 7500 گونه گیاهی (حدود ده برابر تعدادگونه های هر یک از کشورهای اروپایی ) می رسد که بخش قابل ملاحظه ای از آنها حاوی ذخایر متابولیتی با ارزشی می باشند ، از این رو به حق فلور ایران را یکی از منابع داروخیز جهان دانست (امید بیگی، 1383)
روغن ها و عصاره های گیاهی و ترکیبات موجود در آن دارای اثرات شناخته شده ضد باکتریایی می باشند و از آنها به عنوان نگهدارنده های غذایی می توان استفاده نمود. (مهدی علیپور وهمکاران ، 1388)
استقبال از این موضوع از یک طرف به علت رویکرد جدید عموم مردم و از طرف دیگر توصیه سازمان های بین المللی و ملی ذی صلاح در امر بهداشت مواد غذایی در استفاده از نگهدارنده های طبیعی مختلف به جای مواد شیمیایی می باشند. به طور کلی روغن ها وعصاره های گیاهی کاربرد دارویی وطعم دهنده در غذا دارند (انکری5 وهمکاران 1999)
بیماری های حاصل از مصرف غذاهای آلوده به باکتری های پاتوژن از اهمیت فراوانی در بهداشت عمومی برخوردار بوده و سالانه خسارات مالی و جانی فراوانی را به جوامع تحمیل می نماید (شارون6،براونلا و همکاران 2001 )
در سال 1999 مرکز کنترل و پیشگیری بیماری های سالانه منجر به 225000 مورد بستری در بیمارستانها و 5000 مورد مرگ میگردند. مطابق ارزیابی دپارتمان کشاورزی ایالات متحده USDA هزینه های پزشکی در زیان های اقتصادی ناشی از دور ریزی مواد غذایی ایجاد کننده بیماری غذایی در محدوده 5/6 تا 9/34 بیلیون دلار در هر سال است ( وحیدی و همکاران ، 2002).
1-2 اهمیت وضرورت تحقیق :
فصلی که پیش رو دارید شروع تلاشی است برای معرفی دانش بومی کشاورزی در زمینه عنابکاری و گلچینی است از دانش بومی کشاورزی ایران که بی‌شک الهام‌بخش کاربرد دانش بومی در فعالیت‌های ترویجی کشور خواهد بود. نکته بسیار مهم درباره کاربرد دانش بومی در ترویج و توسعه کشاورزی، “ضرورت” آن است. استفاده از دانش بومی در ترویج کشاورزی امری سلیقه‌ای و اختیاری نیست بلکه یک ضرورت حیاتی است. البته ضرورتهای دیگری را برای روی آوردن به دانش بومی میتوان متصور شد که همانا محدودیتها و شکستهای جدید است. این شکستها به دلایل مختلف از جمله عدم توجه به دانش و تجربیات بومی رخ داده است. این بی توجهی ممکن است ازعوامل اجتماعی نظیر مباهات کردن دارندگان دانش جدید نسبت به دارندگان دانش بومی و یا تصور دارندگان دانش جدید از دانش بومی به عنوان دانشی که متعلق به گذشتگان است و امروزی نیست، نشأت گرفته باشد.همچنین ضرورت توجه به دانش بومی در فرآیند توسعه از آنجا ناشی می شود که منابع انسانی از اجزای اصلی آن به حساب می آیند ، و مقوله توسعه انسانی پایدار نیزاز همین جا سرچشمه گرفته است. همانطور که از نام آن برمی آید ، این مقوله برای توسعه انسانی ارزش زیادی قائل است.در توسعه انسانی پایدار مردم به عنوان هدف سیاستهای اجتماعی و اقتصادی تلقی می شوند که دامنه انتخابهای آنان گسترش داده می شود تا در تصمیم گیریها مشارکت فعال داشته باشد. بنابراین مشارکت مردمی یکی از ابزارهای توسعه انسانی پایدار است. ولی مشارکت فعال افراد روستایی درتوسعه روستا به شکل پایدار آن، جز باور کردن نقش دانش، بینش و مهارتهای افراد روستایی امکانپذیر نخواهد بود. از طرف دیگر ، برای باورداشتن دانش بومی لازم است تا درباره بومیان و دانش آنها شناخت کامل به دست آوریم .
1-3 اهداف تحقیق :
1-3-1هدف اصلی:
ارزشیابی ویژگی های فیزیکو شیمیایی هسته عناب اصفهان
1-3-2 اهداف فرعی :
دستیابی به خصوصیات بهتر روغن هسته عناب در جهت کاربرد های خوراکی و دارویی
1-4 عناب :
1-4-1معرفی عناب و خواص آن :
نام فارسی : عناب در کتب مختلف فارسی وطب سنتی با نامهای عناب ، تبرخون ، شیلانه ، سیلانه ، شیلانک و در گیلان (اون ناف دار ) ، آلمه آغاجی ،عناب آغاجی ، سیب کوهی ، سنجد جیلان شناخته
میشود وبه فرانسوی میوه آن را jujubier گویند.(مظفریان،1375).
به انگلیسی به آن jujube و درخت آنراjujube tree و Chinese date گویند.
شکل 1-1 عناب
نام علمی عناب :Ziziphus jujube mill – Zizyphus VulgariSگیاهی است از خانواده : Rhamnaceaeمترادف آن : ZizyphusVulgaris lam و Rhamnus Zizyphus lam و Zizyphus SativaGaertمیباشد.گونه Zizyphus Vulgaris دارای دو واریته می باشد :یکی Z.Vulgaris lam.var spinosus Bge و دیگری Z.vulgaris lam V.inermis Bge میباشد.
.(مظفریان،1375).
بخش مورد استفاده : میوه
کاربرد مصرف : لینت بخش
روغن عناب : Grapeseed Oil-Oil jujube معمولا بی رنگ – سبز خیلی کم رنگ مایل به زرد.(مظفریان،1375).
محتویات : مواد کانی و پروتیین و ویتامین
روغن پایه : میتواند به صورت صد در صد به عنوان روغن پایه استفاده شود.
شکل 1-2 میوه عناب وهسته آن
عناب هم میوه ای خوشمزه و هم دارویی گیاهی به شمار می رود . وقتی میوه عناب نارس است لغزان وسبز است وطعمی شبیه سیب دارد . هنگامیکه میوه میرسد به رنگ زنگ زدگی یعنی قرمز تیره برمی گردد. وسپس چروکیده میشود. این میوه در ظاهر شبیه به خرما است به همین دلیل به آن خرمای قرمز می گویند. عباب بومی مناطق گرمسیر است . کشت آن در شمال آفریقا ، جنوب اروپا و نواحی مدیترانه رواج دارد . عناب را خرمای چینی یا خرمای قرمز نیز می نامند ، زیرا هم شیرین است و هم مانند خرما یک هسته دارد. هسته آن نیز سخت و مخروطی شکل است. عناب دارای مقدار زیادی موسیلاژ ،اسید مالیک ، اسید سیتریکو ،ویتامین ث میباشد. میوه عناب همچنین حدود 4/6 درصد مواد پروتئینی ،نمک های آلی و لعاب فراوان دارد . از تنه درخت عناب صمغی ترشح می شود که این صمغ همراه با کمی سرکه برای تقویت عمومی بدن مفید است . (امیدبیگی،1376 )

شکل 1-3 تیره عناب
1-5 مشخصات تیره عناب R hamnaceae:
گیاهان تیره عناب به صورت درخت یا درختچه های غالبا خاردار و به ندرت علفی می باشند. در بین آنها انواعی با ساقه بلند رونده نیز یافت میشوند . مجموعا شامل 50 جنس و600 گونه اند که بیشتر در اروپا و نواحی استوایی می رویند. از اختصاصات آنها این است که برگهای ساده ، غالبا متناوب و گلهای منظم ، نرماده ، یا بر دو نوع نر و ماده ، پلی گام – دو پایه و یا یک پایه دارند ، کاسه گل آنها مرکب از چهار قسمت (زود آفت) و جام گل آنها شامل چهار یا پنج گلبرگ ( به ندرت فاقد گلبرگ ) است. پرچم های آنها معمولا به تعداد قطعات جام گل و تخمدان آنها آزاد یا کم و بیش متصل به کاسه گل و غالبا دارای سه خانه می باشد ، میوه آنها به صورت های مختلف خشک شکوفا یا نا شکوفا و یا گوشت دار در آغاز سبز و براق است. کم کم زرد میشودو وقتی کاملا رسید به رنگ سرخ تیره و بسیار زیبا در می آید. و به صورت شفت و محتوی یک یا چند دانه است. و فصل بهره برداری آن پاییز است میوه های عناب به عنوان لینت بخش و پایین آورنده فشار خون مصرف می شود همچنین در مداوای سینه درد ،تصفیه و پایین آورنده کلسترول خون مؤثر است.برگهای درخت عناب ، کوچک ، زیبا ، شفاف ، متناوب و دندانه دار است . گل های آن کوچک و به رنگ سبز مایل به زرد می باشد . میوه عناب به رنگ قرمز و به شکل تخم مرغ و دارای یک هسته است.(باباخانلو وهمکاران1377).
شکل 1-4 گیاه عناب
برگ درخت عناب خاصیت شویندگی دارد و اگر کمی برگ تازه عناب در کف دست ها له بشود با آب تولید کف می نماید و از آن می توان به عنوان صابون استفاده کرد. عده زیادی از این گیاهان به علت دارا بودن گلوکوزیدهای آنتراکینونیک ، دارای مصارف دارویی مهم هستند. غالبا آنها دارای دستگاه ترشحی مواد موسیلاژ و صمغ می باشند که از سلولهای منفرد وعریض یا مجتمع و فراهم و یا کیسه های ترشحی تشکیل می یابند این سلولها و کیسه ها در پوست و مغز ساقه ، در پارانشیم دسته های آوندی اطراف رگبرگ ها ،شامل ترکیبات گلوکوزیدی درهمی است که قابلیت تولید امودینها و دمبرگ وهمچنین در برون بر میوه ها دیده می شوند. پوست عده زیادی از گیاهان این تیره را داشته است و اثر مسهلی انها مربوط به وجود این مواد می باشد. به علاوه گلوکوزید مولد مواد رنگی نیز در انها محقق گردیده است. از این نظر باید گفت که امودین وهمچنین یک ماده گلوکوزیدی دیگری با ترکیب شیمیایی درهم به نام رامنارتیکوزیددر این گیاهان ، ماده قابل هیدرولیز و مولد گلوکوزیدهای آنتراکینونیک به نام رامنارتیکوزید که مولد ماده رنگی است یافت می گردد. نمونه های دارویی متعددی در این تیره وجود دارند که عده ای از آنها در نواحی مختلف کشورمان می رویند. ارزش رامنیکوزید Rhamnicosidاست که اثر مسهلی و یا ملین دارند.. در بین آنها نمونه هایی با میوه خوراکی مانند درخت عنابZizyphus . spina – Christi انواع مهم آنها به علت دارا بودن گلوکوزیدهای آنتراکینونیک و یا انواع زینتی زیبا نیز یافت میشود. و یا انواع دارویی مانند عناب zizyphus jujube که بسیار مفید است .)زرگری ،ع.1371).
شکل 1-5 گیاه عناب
1-6 مشخصات گیاه شناسی:
عناب از تیره رامناسه آ میباشد. درخت آن دارای تنه ای صاف و بلند است برگهای آن بیضوی شکل با 3 رگبرگ تقریبا موازی در نواحی و مناطقی که 4 فصل دارد خزان کننده می باشد. درخت عناب بومی کناره های اقیانوس آرام و آمریکای شمالی است و تقریبا در همه جای ایران می روید درختی است تیغ دار که تا کنون انواع مختلفی از آن شناخته شده است و علاوه بر دارا بودن خواص دارویی و خوراکی بودن میوه آن به علت زیبایی برگها وتنه آن به ویژه در درختان جوان گونه ای از آن به عنوان گیاه زینتی در پارک ها و معابر کاشته می شود. گل های درخت عناب خوشه ای ،کوچک و زرد رنگ است که روی شاخه های جوان در محل جوانه کنار برگها به شکل دسته های کوچک می روید و دارای 5 گلبرگ میباشد.
عناب درختی است کوتاه ، بلندی آن 2 تا 8 متر که گاهی تا 12 متر هم می رسد و بسیار مقاوم به خشکی می باشد . واریته ای از آن تیغ دار و واریته ای از آن بدون تیغ می باشد. برگهای آن زیبا ، کوچک ، بی کرک ،شفاف متناوب و واقع در دو طرف شاخه ها ، دندانه دار ، شامل سه رگبرگ طوری است که در دو طرف هر دمبرگ در روی هر ساقه ، زایده هایی به شکل خارهای محکم و تیزی میروید ، سپس چوبی شده و به طور دایمی در روی شاخه ها باقی می ماند . گلهای کوچک با دمگل کوتاه به رنگ سبز مایل به زرد و مجتمع به صورت دسته های کوچک در کنار برگها دارد ، دارای 5 گلبرگ ریز ، جدا و 5 پرچم و مادگی دو برچه ای است میوه اش که عناب نامیده میشود به صورت شفت به رنگ مایل به قرمز ، شفاف ( پس از رسیدن ) به بزرگی یک زیتون وخوراکی است بوی آن ضعیف وطعمش لعابی و کمی شیرین و مطبوع است . میوه واریته وحشی و تیغ دار آن خیلی ترش و قابض است و میوه بی تیغ اهلی آن کمی قایض و ترش است ولی از هر دو نوع در موارد مشابه دارویی وجود دارد که همگی دیپلوئید بوده ودارای 24 کروموزوم میباشند حدود 40 نوع از جنس پوست تنه درخت عناب نا صاف ، چوب آن محکم و به رنگ قهوه ای است . شاخه های جوان آن در ابتدا سبز تیره هستند و بعد به رنگ قرمز تیره تبدیل میشوند. تنه درخت جوان سرخ مایل به زرد می باشد ، در بهارو تابستان با رنگ برگها که سبز ،سخت و استخوانی می باشد. (زرگری ، 1371 ).
درختچه عناب برگهای کشیده و ریز دارد که در زمستانبرگریز میشود. منشا این گیاه به چین و آسیا بر می گردد ، گرچه بعد ها به طور نا معلومی پراکنده شده وامروز در بخش های گسترده ای از نقاط مختلف زمین دیده می شود.
شکل 1-6 باغات عناب
1-7 کشت گیاه عناب :
گیاه عناب بیش از 4000 سال است که برای میوه و خواص دارویی آن کشت شده است. گیاه در دامنه تغییرات درجه حرارتی وسیع و سطح بارش متفاوت میتواند رشد کند . گرچه در ماههای تابستان تحت شرایط مناسب وآبیاری کافی بهترین رشد را دارد . بطور شگفت آوری در درجه حرارت های بالا 10 تا 15 درجه سانتی گراد و متفاوت از انواع مختلف گیاهان می تواند زنده بماند. این اجازه میدهد که گیاه در شرایط بیابانی رشد کند جایی که درجه حرارت روز و شب نیز متغیر است. عناب می تواند در گرما و سرمای شدید زنده بماند. یک درخت عناب در منطقه بیش از 300 سال باقی می ماند. (رضایی،وجایمند ،1381).
1-8 شناسایی ارقام مختلف عناب :
در ارتباط با شناسایی ارقام مختلف عناب در داخل و خارج از کشور تحقیقات زیادی انجام نشده است و اغلب مقالات و کتب انتشار یافته در ارتباط با عناب در مورد خصوصیات گیاه شناختی وخواص دارویی و درمانی این گیاه می باشد.
بال7)1992(طی 10 سال مطالعه وبررسی در بخش باغبانی دانشگاه کشاورزی هند کلید شناسایی ارقام مختلف کنار موریتانی zizyphusmauritianaکه از خانواده عناب است را تهیه کرده وی در میان ویژگی های رویشی ، شکل نوک برگ را قابل اطمینان ترین ویژگی برای طبقه بندی ارقام ذکر کرد. از میان ارقام مورد مطالعه وی ، 24 رقم نیمه نوک تیز تا نوک تیز و 18 رقم با نوک غیر تیز بودند. عادت شاخه دهی یکی دیگر از عوامل مناسب به شمار می رفت. 21 رقم با شاخه دهی گسترده و 21 رقم با شاخه دهی عمودی گروه بندی شده اند. پس از آن شکل برگ ،قاعده برگ ، رنگ برگ و طول دم برگ در درجه سوم اهمیت قرار داشت. میوه های ارقام مختلف از نظر شکل به 4 گروه شامل : میوه با نوک کاملا برجسته ، میوه با نوک تقریبا برجسته ، میوه با نوک گرد و میوه با نوک فرو رفته تقسیم شدند.
کومار8)1995(: مطالعات آنزیمی انجام داده در این تحقیق در مورد برگ 42 رقم از گونه Z.mauritiana مشخص شد که 15 رقم در مورد پر اکسیداز ، 18 رقم در مورد آمیلاز و 18 رقم در مورد فسفاتاز ژنوتیپ آنزیمی مشخص دارند.با کمک آزمایشات آنزیمی مختلف تعداد40 رقم از 42 رقم قابل شناسایی بودند.
ثابتی (1353) : خصوصیات گیاه شناختی و پراکنش عناب را در ایران بیان می کند. درخت عناب بومی نواحی مدیترانه و آسیای معتدله است در ایران در سواحل دریای خزر ، دامنه نیل کوه در مینو دشت ، کردستان ، سردشت ، لرستان ، بختیاری ، الموت به حالت خودرو و در بعضی مناطق مانند همدان ، مشهد ، بابل و سایر نقاط کشت می شود.
زرگری (1371) : در ضمن معرفی خصوصیات گیاه شناختی و مشخصات عناب ، ترکیبهای شیمیایی آنرا به شرح ذیل عنوان می دارد :
عناب دارای لعاب فراوان و مواد قندی مختلف ، 72/2تا 43/6 درصد پروتیین ،املاح عالی و ویتامین ث است .
میر حیدر (1371) : اطلاعات جامعی از مشخصات گیاه شناختی ، ترکیبهای شیمیایی ، خواص دارویی و کاربرد درمانی عناب ارائه می نماید.
امید بیگی (1376) :به معرفی گیاهان تیره عناب می پردازد ، ماده موثر گیاهان دارویی متعلق به خانواده مذکورآنترا گلیکوزیدی می باشند و قند منوز در میوه های این گیاهان وجود دارد.
1-9گونه های مختلفzizyphus :
حدود ?? گونهدرجنسZizyphusوجودداردکههمگیدیپلوئیــدبودهودارای ?? کروموزوممیباشــند
1-zizyphus jujubeعناب معمولی که درخت آن در آسیا ودر آفریقا کشت می شود. بلندیش میانه است و برای تهیه میوه ، آن را کشت می دهند.
2-zizyphus lotusاین درخت در آفریقا می روید و کمی کوچکتر از درخت عناب معمولی است.
3- Zizyphus mistol درختی است که در آرژانتین دیده می شود.
4- Zizyphus joazeiro درخت عناب بومی سرزمین برزیل است.
5- Ziziphus sativa درخت عنابی است که تا 8 متر بلندی دارد بیشتر برای تولید چوب پرورش داده می شود . میوه اش استفاده های غذایی و دارویی دارد. هسته میوه سخت و مانند هسته زیتون است از میوه آن مربا و کمپوت می سازند که همان خواص شربت و جوشانده آن را داراست .
6- Ziziphus calophylla موطن این درخت مالزی است.


پاسخ دهید