مصرف کنندگان به حداقل ممکن برسد. دستیابی به چنین اهدافی زمانی میسر می‌گردد که آفت پایش شده و بهترین زمان برای مبارزه‌ی شیمیایی علیه آن تعیین گردد.
پایش آفات یکی از بخش‌های اصلی مدیریت تلفیقی آفات است و می‌تواند زمان پدیدار شدن نسل‌ها، مراحل مختلف زیستی در هر نسل و روند زندگی و فعالیت آفات را مشخص کند. اگر پایش دقیق باشد، می‌توان از آن در پیش‌آگاهی از خسارت و مبارزه با آفت استفاده‌ی بسیاری نمود (فادامیرو۲، ۲۰۰۴). بدون داشتن پیش‌آگاهی، قضاوت در مورد استفاده از سموم شیمیایی کاری مشکل است.
کارآمدی پیش‌آگاهی بیشتر به نوع پایش بستگی دارد. تله‌های فرمونی ابزارهای بسیار سودمندی برای پایش روند زیستی و خسارت آفات می‌باشند. به‌طور معمول حشرات در طبیعت به‌ کمک مواد شیمیایی با هم ارتباط برقرار می‌سازند. برای نمونه در مراحل جفت‌یابی و جفت‌گیری یکی از جفت‌ها اقدام به پراکندن مواد شیمیایی در طبیعت می‌کند و جنس مخالف با دریافت این مواد به سمت منبع پراکنش می‌رود. امروزه در بسیاری از حشرات این مواد شناخته شده و در آزمایشگاه‌ها به طور مصنوعی ساخته شده‌اند. بنابراین می‌توان از این مواد در قالب تله‌های فرمونی جنسی جهت بررسی روند زندگی آفت در یک محیط بهره برد و زمان پدیدار شدن نسل‌ها، مراحل مختلف زیستی هر نسل آن و اوج خروج حشرات کامل را پایش کرد. سرانجام با پایش آفت و پیش‌آگاهی روند زیستی و خسارت آن می‌توان زمان مبارزه‌ی شیمیایی علیه آفت را به نحو دقیق‌تری تعیین و از تعداد دفعات سمپاشی‌های غیر ضروری جلوگیری کرد. این امر منجر به حفاظت بهتر محصول، کاهش مصرف سموم و کاهش هزینه‌های اقتصادی برای کشاورزان خواهد شد (ویتزگال۳ و همکاران، ۲۰۰۰).
این تحقیق در همین راستا در منطقه‌ی بیضا‌ی فارس برای دستیابی به اهداف زیر پایه‌ریزی گردید:
تعیین تعداد نسل کرم خوشه‌خوار انگور.
تعیین زمان پدیدار شدن نخستین حشرات کامل در نسل‌های مختلف به‌ویژه برای نسل اول.
تعیین زمان اوج پرواز حشرات کامل در نسل‌های مختلف.
یافتن ارتباط منطقی میان دمای محیط و زمان پدیدار شدن نخستین حشرات کامل و اوج پرواز آن‌ها.
با انجام این تحقیق و دستیابی به اهداف یاد شده می‌توان زمان مبارزه‌ی شیمیایی با کرم خوشه‌خوار انگور را به صورت دقیق‌تر پیش‌بینی و به باغداران توصیه نمود.
فصل دوم
مبانی نظری و پژوهش‌های پیشین
۲- ۱- انگور
انگور در زمره‌ی گیاهانی است که بشر آن را از دوران شروع کشاورزی و حتی دوران ماقبل تاریخ شناخته و مورد استفاده قرار داده است. در مورد دیرینگی انگور دو نظریه وجود دارد؛ عده‌ای معتقدند که انگور به صورت خودرو در جنگل‌ها وجود داشته و پیش از پیدایش غلات، انسان‌های نخستین از برگ و میوه‌ی آن استفاده می‌کرده‌اند. اما عده‌ای دیگر، دیرینگی انگور را در حدود ۶ تا ۷ هزار سال تخمین می‌زنند. کاشت انگور در ایران حداقل ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح آغاز گردیده است. نام علمی آنVitis vinifera (Linneaus, 1758) می‌باشد و جایگاه سیستماتیکی آن در جدول ۲-۱ آورده شده است.
جدول ۲- ۱- طبقه بندی علمی انگور (اقتباس از: http: // www.plants.usda.gov)
فرمانرو
گیاهان
Plantae
دسته
گیاهان گل‌دار
Magnoliophyta
رده
دولپه‌ای‌ها
Magnoliopsida
راسته
انگوریان
Rhmanales
تیره
انگورسانان
Vitaceae
ویتیس تنها جنس از خانواده‌ی انگورسانان می‌باشد که میوه‌ی آن خوراکی بوده و دارای ۶۰۰ گونه و ۱۰۰۰۰ رقم نام‌گذاری شده است. گونه‌ی وینیفرا۴ مهم‌ترین گونه‌ی تجاری این جنس می‌باشد (مولینس۵ و همکاران، ۱۹۹۲).
این درختچه در دامنه‌ی وسیعی از خاک‌ها رشد می‌کند، اما خاک‌های شنی- لومی عمیق با زهکشی خوب و pH در حدود ۳/۵- ۶ مطلوب این گیاه می‌باشند. متداول‌ترین روش تکثیر آن در بیشتر نقاط انگورخیز دنیا، ازدیاد پیوندی است. با مناطق معتدله سازگاری بهتری دارد، به طوری که مناطق کاشت انگور باید فاقد یخبندان‌های بهاره و سرمای زودرس پاییزه باشد (تفضلی و همکاران، ۱۳۷۰). دمای پایین‌تر از ۱۵- درجه سلسیوس باعث خشک شدن شاخه‌های انگور می‌گردد، اما برای بیداری از خواب زمستانه به ۲- ۳ ماه سرمای زمستانه با دمایی بین۷+ تا ۱۵- درجه سلسیوس نیاز است. از سویی دیگر، برای رسیدن میوه‌ها‌یش، به فصل رشدی نسبتاً طولانی نیاز دارد. طول فصل رشد بیشتر ارقام در شرایطی با میانگین دمایی ۱۸ درجه سلسیوس، ۱۵۷- ۱۷۰روز است. به طور کلی برای رسیدن میوه، ارقام زود‌رس به ۱۵۰۰- ۲۰۰۰ روز-درجه سلسیوس و ارقام دیررس به ۳۰۰۰ روز-درجه سلسیوس نیاز دارند.
کشت انگور در اکثر کشورهای دنیا صورت می‌گیرد. مناطق عمده‌ی پرورش انگور در ناحیه‌ای بین عرض‌های جغرافیایی ۳۴- ۴۹ درجه واقع شده‌اند. سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد کشورهای تولید کننده‌ی انگور دنیا در جدول ۲-۳ آورده شده است. همان طور که دیده می‌شود ایران از نظر میزان تولید در جایگاه نهم قرار دارد.
جدول ۲- ۲- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد انگور در سال ۲۰۱۲ (منبع: www.fao.org)
ردیف
کشور
سطح زیر کشت (هکتار)
میزان تولید (تن)
عملکرد (تن در هکتار)
۱
چین
۶۰۲۸۰۰
۹۶۰۰۰۰۰
۱۶
۲
ایالات متحده
۳۸۹۳۴۹
۶۶۰۰۰۰۰
۱/۱۷
۳
ایتالیا
۶۹۶۷۵۶
۵۸۰۰۰۰۰
۳/۸
۴
فرانسه
۷۶۰۸۰۵
۵۳۰۰۰۰۰
۷
۵
اسپانیا
۹۴۳۰۰۰
۵۲۰۰۰۰۰
۵/۵
۶
ترکیه
۴۶۲۲۹۶
۴۲۰۰۰۰۰
۲/۹
۷
شیلی
۲۰۴۰۰۰
۳۲۰۰۰۰۰
۶/۱۵
۸
آرژانتین
۲۲۰۰۰۰
۲۸۰۰۰۰۰
۷/۱۲
۹
ایران
۲۱۵۰۰۰
۲۱۵۰۰۰۰
۱۰
۱۰
آفریقای جنوبی
۱۲۴۰۰۰
۱۸۰۰۰۰۰
۸/۱۴
ایران به عنوان یکی از مبادی پیدایش و گسترش انگور در دنیا می‌باشد و ساکنین این مرز و بوم از ۲-۳ هزار سال قبل از میلاد با پرورش انگور آشنایی داشته و سازگاری اقلیم‌های مختلف به خصوص مناطق معتدل و وجود خاک‌های آهکی عمیق در این مناطق موجب گسترش آن در سطح وسیعی از مناطق جنوبی کشور تا مرز آذربایجان و از حاشیه‌ی کویر تا مناطق غرب در کوه‌های زاگرس شده است (شانموگاولو۶،۲۰۰۳).
انگور در جهان هم سطح زیرکشت بالایی را به خود اختصاص داده است و هم از نظر اقتصادی و تغذیه‌ای دارای ارزش بالایی است .ارزش این محصول به لحاظ قابلیت مصرف آن به طرق مختلف از جمله تازه‌خوری و تهیه‌ی کشمش، کنستانتره، آب میوه، فرآورده‌های تخمیری، مربا، شیره و روغن بذر انگور بسیار زیاد است و از این لحاظ نقش مهمی در اقتصاد کشورهای تولید کننده‌ی آن دارد. علاوه بر این، فرآورده‌های دیگری چون اتانول و آنتوسیانین از انگور تهیه می‌شود که در بخش صنعت به کار می‌رود.
میوه‌ی انگور از نقطه نظر غذایی از ارزش خوبی برخوردار است و دارای مقدار زیادی عناصر و ویتامین‌ها می‌باشد. ترکیبات موجود در ۱۰۰ گرم میوه‌ی انگور در جدول ۲- ۳ آورده شده‌ است.
جدول ۲- ۳- ترکیبات موجود در ۱۰۰ گرم میوه‌ی انگور (اقتباس از: Database USDA Nutrient)
ترکیبات
میزان
آب
g
۸۹/۹۰
کربوهیدرات‌ها
g
۰۸/۸
فیبر
g
۱/۱
پروتئین
g
۶۳/۰
چربی
g
۱۰/۰
پتاسیم
mg
۱۳۹
کلسیم
mg
۱۲
منیزیم

۸
فسفر
mg
۸
آهن
mg
۰۹/۰
روی
mg
۰۷/۰
ویتامین A

۴۶
ویتامین B1 (تیامین)
µg
۳۶
ویتامین B2(ریبوفلاوین)
µg
۲۰
ویتامین B3(نیاسین)
µg
۲۵۰
ویتامین B6
µg
۴۲
ویتامین B9(فولات)

۳
ویتامین C
mg
۴/۳۴
ویتامین E
µg
۱۳۰
۲- ۲- کرم خوشه‌خوار انگور
۲- ۲- ۱- رده‌بندی و پراکنش
نام این آفت در زبان انگلیسیEuropean grapevine moth (شب‌پره‌ی اروپایی انگور) و نام علمی امروزی آن Lobesia botrana (Denis & Schiffermüller, 1775) می‌باشد. در منابع قدیمی با نام‌های دیگری از قبیل Lobesia rosmariana، Polychrosis botrana و Tortrix botrana نیز از آن نام برده می‌شود. جدول ۲-۴ جایگاه کرم خوشه‌خوار انگور را در سیستم رده‌بندی موجودات زنده نشان می‌دهد.
جدول ۲- ۴- طبقه‌بندی علمی کرم خوشه‌خوار انگور
سلسله
جانوران
Animalia
شاخه
بندپایان
Arthropoda
رده
حشرات
Insecta
راسته
بال پولک‌داران
Lepidoptera
خانواده
خانواده‌ی کرم سیب
Tortricidae
جنس
کرم انگور
Lobesia
گونه
کرم انگور
botrana
این شب‌پره نخستین بار در سال ۱۷۷۵ از نمونه‌هایی که از کشور ایتالیا جمع‌آوری شده بود توصیف و در سال ۱۸۰۰ در اتریش به عنوان یک آفت قلمداد شد. متعاقب آن از سایر کشور‌های اروپایی و روسیه گزارش گردید. سپس دامنه‌ی گسترش آن به خاورمیانه و شمال و غرب آفریقا کشیده شد. براساس شواهد جمع‌آوری شده این آفت تا قبل از سال ۱۹۷۴ به ژاپن وارد گردید. از ورود آن به قاره‌ی آمریکا مدت زمان زیادی نمی‌گذرد. سال ۲۰۰۸ از شیلی و سال ۲۰۰۹ برای اولین بار از شمال آمریکا گزارش شد (ورلا۷ و همکاران، ۲۰۱۰). در ایران اولین بار توسط کوثری در سال ۱۳۲۴ از تاکستان‌های ارومیه گزارش شد (بهداد، ۱۳۸۸). در حال حاضر این آفت پراکنش بسیار گسترده‌ای داشته و در حوزه‌ی مدیترانه و آسیای صغیر در بین عرض‌های جغرافیایی ۲۹ – ۴۷ درجه از آفات اصلی و مهم می‌باشد (ردیتاکیس و کاراندینوس۸، ۲۰۰۱). شکل ۲- ۱ وضعیت پراکندگی این آفت را در سطح جهان نشان می‌دهد.
شکل ۲- ۱- پراکنش جغرافیایی کرم خوشه‌خوار انگور در کشورهای مختلف جهان (ورلا و همکاران، ۲۰۱۰)
۲- ۲- ۲- ریخت‌شناسی
حشره‌ی کامل شب‌پره‌ای است که عرض بدن آن با بال‌های باز کمی بیشتر از یک سانتی‌متر (۱۱- ۱۳ میلی‌متر) و طول آن کمتر از یک سانتی‌متر (۶- ۸ میلی‌متر) است. ماده‌ها کمی‌‌ بزرگ‌تر‌ از نرها می‌باشند. رنگ زمینه در بال‌های جلوئی کرم تیره می‌باشد و در این زمینه لکه‌های با رنگ‌های گوناگون مانند سیاه، قهوه‌ای و آبی خاکستری دیده می‌‌شود. بال جلو در انتها ریشک‌دار می‌باشد. بال‌های عقبی شب‌پره خاکستری و دارای حاشیه‌ی ریشک‌دار هستند. در حالت استراحت بال‌ها به صورت شیروانی روی بدن قرار می‌گیرند.
تخم‌ها پهن و بیضی شکل، قطر آن‌ها حدود ۶/- ۸/ میلی‌متر و با چشم غیرمسلح دیده می‌‌شوند. در ابتدا تخم‌ها سفید متمایل به کرم هستند. در مراحل جنینی کم‌کم به رنگ زرد درآمده و پس از تشکیل کپسول سر، به رنگ تیره در می‌‌آیند (شکل ۲- ۲- الف و ب).
این آفت دارای پنج سن لاروی می‌باشد. اندازه‌ی لارو از یک میلی‌متر در سن یک تا ۱۵ میلی‌متر در لارو کامل رشد یافته‌ی سن پنج متغیر است. لارو سن یک هنگام خروج از تخم دارای بدنی سفید متمایل به کرم و سر سیاه رنگ می‌باشد. اما به تدریج و با تغذیه لاروها از مواد گیاهی لارو به رنگ سبز تیره تا قرمز آلبالویی تغییر رنگ می‌دهد (شکل ۲- ۲- ج و د). پاها

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید