ی سینه‌ای در لاروها قهوه‌ای تیره تا سیاه می‌باشند.
شفیره به رنگ قهوه‌ای روشن تا قهوه‌ای تیره است (شکل ۲- ۲- ه). شفیره‌ نر ۴- ۷ میلی‌متر و شفیره ماده ۵- ۹ میلی‌متر طول دارد (کوپر۹و همکاران، ۲۰۱۰).
۲- ۲- ۳- زیست‌شناسی و خسارت
کرم خوشه‌خوار انگور یک گونه‌ی پالئارکتیک است و معمولاً در شرایط آب و هوایی خشک به سر می‌برد. چند نسلی است و تعداد نسل‌ها از یک نسل در رومانی (فیلیپ۱۰، ۱۹۸۶)، تا ۴ نسل در اسپانیا (کاسکلا۱۱، ۱۹۹۷) و حتی ۵ نسل در ترکمنستان گزارش شده است. عوامل گوناگونی مانند دما، رطوبت، طول روز و کیفیت غذا در تعداد نسل آفت مؤثر می‌باشند. به طور کلی این آفت در مناطق سرد و عرض‌های جغرافیایی بالا ۲ نسل و در مناطق معتدل و عرض‌های جغرافیایی پایین ۳ نسل دارد (گابل و موکو۱۲، ۱۹۸۴).
میزبان اصلی این آفت انگور است اما خسارت آن بر روی دیگر سته‌ها مانند کیوی، خرمالو، زیتون، زرشک و تمشک دیده شده ‌است (ویتزگال و همکاران، ۲۰۰۰).
این آفت زمستان را به صورت شفیره در پیله‌ی ابریشمی، زیر پوست ساقه‌های مو یا زیر برگ‌های ریخته شده یا شکاف‌ها و پناهگاه‌های مختلف می‌گذراند. در بهار پس از این‌که به مدت ۱۰- ۱۲ روز، دمای هوا از ۱۰ درجه سانتی‌گراد بگذرد، شب‌پره‌ها ظاهر می‌شوند. خروج شب‌پره‌ها تدریجی و حدود ۱۰- ۱۵ روز طول می‌کشد که این زمان مصادف با شروع باز شدن جوانه‌ها و رشد آن‌ها می‌باشد. شب‌پره‌های نر یک هفته زودتر از ماده‌ها پیدا می‌شوند. طول دوره‌ی زندگی این شب‌پره‌ها ۶- ۱۰ روز است. شب‌پره‌ها پس از تغذیه و جفت‌گیری تخم‌ریزی می‌کنند. شب‌پره‌های نسل اول (نسل زمستان‌گذران) روی خوشه‌های گل و دم‌گل‌ها، اما نسل‌های بعدی روی حبه‌های انگور تخم‌ریزی می‌کنند (تئری و گابل۱۳، ۲۰۰۰).
دوره رشد جنینی این حشره با توجه به شرایط دمایی ۱۲- ۱۶ روز و دوره‌ی لاروی ۲۵- ۳۰ روز طول می‌کشد. شفیره‌ها در لابلای خوشه گل، زیر پوست ساقه و یا شکاف‌های زمین درون پیله شکل می‌گیرند. دوره شفیرگی ۱۰- ۱۴ روز طول می‌کشد.
لاروهای نسل اول با تنیدن تار‌، گل‌ها را به همدیگر می‌‌چسبانند و درون این گل‌های به هم‌بافته از گل‌ها و ساقه‌ی گل‌دهنده تغذیه می‌‌کنند (فوولر و لاکین۱۴، ۲۰۰۲). آن‌ها ممکن است وارد ساقه‌ی گل‌دهنده شده و موجب خشک شدن خوشه و افتادن آن‌ها شوند (شکل ۲- ۳- الف). خسارت این نسل در مقایسه با خسارت نسل‌های بعد کمتر می‌باشد. لاروهای دومین نسل، غوره‌ها یا حبه‌های کال و سبز را سوراخ کرده و پس از خوردن محتویات، هسته و پوست را رها کرده و به سمت حبه‌ی دیگر می‌‌روند (شکل ۲- ۳- ب). نسل‌های بعد (نسل سوم و دیگر نسل‌ها در صورت وجود) با سوراخ کردن حبه‌های شیرین انگور از آن‌ها تغذیه می‌کنند (شکل ۲-۳- ج). خسارت این نسل فقط به تغذیه از حبه‌ی شیرین انگور محدود نمی‌شود بلکه لاروها با تغذیه از حبه‌ها، تنیدن تار و آلوده کردن آن‌ها با فضولات موجب می‌شوند تا حبه‌ها و کل خوشه در معرض انواع آلودگی‌های ثانوی قارچی و حشره‌ای قرار گیرند.
قارچ‌ بوتریتیس (Botrytis cinerea Vilches) از جمله قارچ‌های ساپروفیتی است که به انگورهای آلوده به کرم خوشه‌خوار خسارت قابل توجهی وارد می‌کند. همچنین آفات ثانویه مثل شب‌پره‌های کشمش، مگس‌های میوه و مورچه‌ها به حبه‌های خسارت دیده جلب شده و خسارت را تشدید می‌کنند (ورلا و همکاران، ۲۰۱۰؛ زالوم ۱۵و همکاران، ۲۰۱۳).
شکل ۲-۲- مراحل مختلف زندگی کرم خوشه‌خوار انگور از تخم تا حشره کامل (منبع: اصلی)
الف و ب- تخم. ج و د- لارو. و- شفیره. ی- حشره کامل.
شکل ۲- ۳- خسارت نسل‌های اول تا سوم کرم خوشه‌خوار انگور ( منبع: اصلی)
۲- ۲- ۴- فرمون جنسی کرم خوشه‌خوار انگور
خیلی از حشرات برای پیدا کردن جفت خود، از فرمون جنسی استفاده می‌کنند (بلومکیوئیست و وگت۱۶، ۲۰۰۳). فرمون جنسی توسط غده‌ی تولید کننده‌ی فرمون از انتهای بدن شب‌پره‌ی ماده در هوا آزاد می‌شود و توسط سلول‌های حسی موجود در شاخک جنس نر دریافت شده و در نتیجه شب‌پره‌ی نر به سمت شب‌پره‌ی ماده حرکت نموده و با آن جفت‌گیری می‌کند (رولوفس۱۷ و همکاران،۱۹۷۳).
فرمون جنسی اکثر آفاتی که خسارت اقتصادی دارند شناسایی شده است (ویتزگال و همکاران، ۲۰۰۵). یکی از این موارد فرمون جنسی کرم خوشه‌خوار انگور است که مطالعه‌ی آن از دهه‌ی ۱۹۷۰ شروع و سه دهه طول کشید. دو گروه رولوفس و همکاران (۱۹۷۳) و بوسر۱۸ و همکاران (۱۹۷۴) ماده‌ی (E, Z) – (۷, ۹) – dodecadienyl acetate را به عنوان فرمون کرم خوشه‌خوار انگور شناسایی کردند (شکل ۲-۴). در تحقیقات بعدی مشخص شد که فرمون کرم خوشه‌خوار انگور یک ترکیب ساده نمی‌باشد و مجموعه‌ای مرکب می‌باشد که ماده‌ی شناسایی شده‌ی پیشین نسبت زیادی از آن را تشکیل می‌دهد. سرانجام تحقیقات بسیار نشان داد که سایر ترکیبات اصولاً مشتقات ترکیب اصلی می‌باشند. ال-سید۱۹ و همکاران (۱۹۹۹) با مخلوط کردن ترکیبات مختلف در نسبت‌های مختلف و آزمایش آن‌ها بر روی آفت تلاش کردند تا نسبت واقعی ترکیبات سازنده‌ی فرمون را کشف کنند ولی علی‌رغم این تلاش‌ها هیچ کدام از ترکیبات نتوانستند مانند عصاره‌ی گرفته شده از غده‌ی فرمونی حشره‌ی ماده عمل کنند. بنابر گزارش تسین۲۰ (۲۰۰۵) اجزای واقعی فرمون خوشه‌خوار انگور هنوز به خوبی و کامل شناخته نشده‌اند. برخی از اجزای مجموعه‌ی فرمون خوشه‌خوار انگور و نسبت تخمینی آن‌ها در جدول ۲- ۵ آورده شده است.
جدول ۲- ۵- ترکیبات موجود در فرمون خوشه‌خوار انگور و نسبت آن‌ها
(E, Z) – (۷, ۹) – dodecadienyl acetate
۱۰
(E, Z) – (۷, ۹) – dodecadien-1-ol
۵/
(Z) – (۹) – dodecenyl acetate
۱/
(E) – (۹) – dodecenyl acetate
۱/
۱۱ – dodecenyl acetate
۱
Isomers of 7,9,11 – dodecenyl acetate
*
*: نسبت این ترکیب هنوز مشخص نشده است
امروزه فرمون جنسی کرم خوشه‌خوار انگور به طور مصنوعی تولید ‌شده و در قالب کپسول‌های پلاستیکی (لور۲۱ ( فرموله می‌شود. این کپسول‌ها در پاکت‌های آلومینیومی بسته‌بندی و به فروش می‌رسند. کپسول، فرمون جنسی را به تدریج آزاد نموده و دوام آن در طبیعت در حدود ۴۰ روز است و پس از آن باید تعویض گردد (اسچوالبی و ماسترو۲۲، ۱۹۸۸). فرمون به اشعه‌ی ماوراء بنفش خورشید بسیار حساس است و هنگامی‌ که به مدت ۶۰ دقیقه در معرض اشعه‌ی فرابنفش قرار گیرد تجزیه شده و توانایی جلب شب‌پره را از دست می‌‌دهد (الدنبرگ۲۳ و همکاران، ۱۹۹۹).
شکل ۲- ۴- ساختار شیمیایی فرمون جنسی خوشه‌خوار انگور (Trans-7, Cis-9-Dodecadienyl Acetate)
۲- ۳- تله‌ی دلتا‌
فرمون‌ها در قالب تله‌های فرمونی، برای تعیین حضور آفت، زمان ظهور آفت و اندازه‌گیری نوسانات جمعیت در شرایط طبیعی و تیمار شده استفاده می‌شوند. از این نوع یافته‌ها می‌توان به عنوان ابزار اولیه در ردیابی، پیش‌آگاهی و تصمیم‌گیری در کنترل و مدیریت تلفیقی آفات استفاده کرد. تله‌ی دلتا از پرکاربردترین تله‌های فرمونی برای انواع بال پولک‌داران می‌باشد. این تله به نحوی تا می‌خورد که به شکل مثلث در می‌آید. سپس توسط یک سیم مفتولی، که از داخل سوراخ‌های تعبیه شده در بالای تله می‌گذرد، به درخت آویزان می‌گردد. درون این تله در قسمت کف یا در هر سه قسمت درونی آغشته به مواد چسبناک است. هم‌چنین ممکن است صفحات چسبناک به طور مجزا درون تله قرار گرفته و قابل تعویض باشند. کپسول فرمون در وسط این تله روی صفحه چسبنده قرار می‌گیرد. در هنگام استفاده از این تله‌ها باید مواظب بود شاخ و برگ‌ها به درون تله وارد نشوند. صفحات چسبناکی که فرمون‌ها بر روی آن قرار می‌گیرند نیز هر سه هفته یک بار باید تعویض شوند (آنشلویچ۲۴ و همکاران، ۱۹۹۴).
شکل ۲- ۵- تله‌ی دلتا (منبع: اصلی)
۲- ۴- ردیابی و پیش‌آگاهی خوشه‌خوار انگور و نیاز گرمایی
ردیابی و پیش‌آگاهی آفت را می‌توان با مطالعه و بررسی مواردی از قبیل روند زندگی میزبان، روند زندگی آفت، محاسبه‌ی نیاز گرمایی یا تلفیقی از این‌ها انجام داد. استفاده از روند زندگی میزبان به طور نسبی آسان می‌باشد چون در این جا وضعیت رشدی گیاه میزبان به عنوان شاخص یا شاهدی برای پیش‌بینی روند رشد آفت استفاده ‌شده و وضعیت رشدی گیاه میزبان به آسانی قابل پی‌گیری می‌باشد. از آن جایی که رشد گیاه نیز به عوامل محیطی مانند حرارت، بارندگی و طول روز وابسته است، می‌تواند مشخصه‌ی خوبی برای رشد و نمو آفت باشد. در همین راستا برخی از توصیه‌ها برای کنترل خوشه‌خوار انگور بر اساس وضعیت رشدی انگور ارائه شده‌اند. بنا بر نظر بهداد (۱۳۸۸)، چنان‌چه قرار باشد بر این اساس با آفت مبارزه شیمیایی شود، برای نسل اول دو هفته قبل از گل‌دهی و هنگام ریزش گلبرگ‌ها و برای نسل دوم هنگامی که حبه‌های انگور به اندازه‌ی دانه نخود هستند، باید اقدام به مبارزه‌ی شیمیایی نمود.
روش دیگر استفاده از روند زندگی خود آفت می‌باشد. این روش اگرچه نسبت به حالت قبل مشکل‌تر است اما دقیق‌تر می‌باشد. برای آسان‌سازی کار در این روش در بیشتر مواقع بر دوره یا شاخص خاصی از روند زندگی آفت مانند اوج پرواز حشرات کامل یا میزان تفریخ تخم‌ها تکیه می‌شود. به طور مثال با کمک تله‌های استاندارد اوج پرواز حشرات کامل در طبیعت مطالعه و به عنوان مبنایی برای زمان مبارزه استفاده می‌شود. برخی مواقع علاوه بر تعیین اوج پرواز، تفریخ تخم هم پایش می‌شود و زمانی که درصد خاصی از تخم‌ها تفریخ شدند، مبارزه انجام می‌شود. بسیاری از توصیه‌ها برای کنترل خوشه‌خوار انگور بر این روش متکی می‌باشند. به‌طور کلی بهترین زمان مبارزه را ۷- ۱۰ روز پس از اوج پرواز حشرات کامل در نظر می‌گیرند (سراج،۱۳۸۷).
روش نسبتاً دقیق‌تر دیگر محاسبه‌ی نیاز گرمایی آفت می‌باشد. این روش بیشتر در تلفیق با روش بررسی روند زندگی یا زیست‌شناسی آفت استفاده می‌شود که در این صورت به آن فنولوژی نیز می‌توان گفت. آشکار است که سرعت رشد حشرات در طی فصول و در مناطق گوناگون یکسان نمی‌باشد. این تفاوت سرعت رشد به عوامل گوناگون درونی و بیرونی بستگی دارد. یکی از مهم‌ترین عوامل بیرونی که سرعت رشد حشرات را به میزان بسیار بالایی تحت تأثیر قرار می‌دهد، دمای محیط می‌باشد. میزان تأثیر این عامل در زندگی حشرات به حدی بالا است که با کمک آن می‌توان روند زندگی آن‌ها را پیش‌بینی کرد و از این پیش‌بینی در زمینه‌های گوناگونی از جمله مدیریت مبارزه با آفت سود جست.
به طور کلی هر حشره، دارای دامنه‌ی دمایی است که در این دامنه، رشد و نمو حشره با افزایش دما افزایش و با کاهش دما کاهش می‌یابد و خارج از این دامنه رشدش قابل ملاحظه نیست یا حتی متوقف می‌گردد.

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید