احاطه شده است.
۳- ۱- ۲- انتخاب ایستگاه
سه ایستگاه انتخاب و از آن‌ها نمونه‌برداری انجام شد. ایستگاه‌های انتخاب شده همگی در روستای پشت‌باغ قرار داشتند و فاصله‌ی آن‌ها از یکدیگر حدود ۱ کیلومتر بود و اختلاف ارتفاع آن‌ها از همدیگر کمتر از ۵۰ متر بود. مشخصات ایستگاه‌های انتخابی در جدول۳- ۱ آورده شده است.
جدول ۳- ۱- ارتفاع از سطح دریا، مختصات جغرافیایی باغات مورد تحقیق
مختصات جغرافیایی
ارتفاع از سطح دریا
ایستگاه
۴۱ ۰۱ ۳۰ = N
۰۵ ۲۱ ۵۲ = E
۱۶۷۰
۱
۳۹ ۰۱ ۳۰ = N
۴۵ ۲۰ ۵۲ = E
۱۶۹۰
۲
۲۴ ۰۱ ۳۰ = N
۲۰ ۲۰ ۵۲ = E
۱۷۰۰
۳
شکل ۳- ۱- نقشه‌ی هوایی روستای پشت‌باغ و ایستگاه‌های نمونه‌برداری (google earth)
۳- ۱- ۳- شرایط زراعی و کنترلی ایستگاه‌های انتخابی
در بیشتر باغات منطقه و در ایستگاه‌های نمونه‌برداری، واریته‌های کشت شده شامل عسکری، ریش بابا و رطبی بودند که به صورت درهم کاشته شده بودند. سیستم کاشت به صورت روی پشته‌ای و درختان حدود ۲ متر از همدیگر فاصله داشتند. در این منطقه هرس شاخه‌های اضافی و سبز درختان در اواخر بهار و اوایل تابستان صورت می‌گرفت. آبیاری به صورت غرقابی و هر ۱۵-۲۰ روز یک بار آبیاری انجام می‌شد. برای تقویت گیاهان فقط از کود‌های دامی پوسیده در بهار یا اوایل تابستان استفاده می‌شد و کود شیمیایی اصلاً کاربردی نداشت.
جهت کنترل علف‌های هرز از هیچ‌گونه علف‌کشی استفاده نمی‌شد و کنترل به صورت مکانیکی انجام می‌شد. مهم‌ترین بیماری‌های قارچی رایج درختان انگور، سفیدک پودری بود و هر ساله در بهار با سموم گوگردی و گاهی اوقات با سموم قارچ‌کش از قبیل فلوکونازول معمولاً به طور مخلوط با آفت‌کش‌ها با آن مبارزه می‌شد. مبارزه‌ی شیمیایی علیه این آفت در بازه‌ی زمانی اعلام شده توسط مرکز خدمات کشاورزی سمپاشی صورت می‌گرفت. آفت‌کش‌های مورد استفاده در این منطقه، بیشتر سموم فسفره بودند.
۳- ۲- مواد مورد استفاده
۳- ۲- ۱- فرمون
فرمون کرم خوشه‌خوار انگور از شرکت زیست فناوری پارسیان تهران به تعداد مورد نیاز خریداری گردید. این فرمون به صورت یک کپسول درون یک بسته‌ی آلومینیومی بدون هوا بسته‌بندی می‌شود (شکل ۳-۲). استفاده از این فرمون برای ردیابی و پیش‌آگاهی آفت توسط مراکز تحقیقاتی انجام می‌گیرد و استفاده‌ی فردی یا موردی توسط باغداران مرسوم نیست. بسته‌ی فرمون از زمان خریداری تا هنگام استفاده، در دمای ۴ درجه‌ی سلسیوس نگهداری شد. هنگام استفاده، بسته باز و بدون تماس مستقیم با دست (با استفاده از دستکش)، کپسول فرمون در مرکز برگه‌ی چسبناک جای‌گذاری و سپس برگه در قاعده‌ی تله جاسازی شد.
شکل ۳-۲- فرمون (منبع: اصلی)
۳- ۲- ۲- تله
با توجه به مطالعات انجام شده، برای این آزمایش، تله‌ی دلتا انتخاب گردید. تله‌‌ی مورد استفاده در برابر بارندگی و اشعه‌ی فرابنفش به نحو مناسبی از کپسول فرمون محافظت می‌کند. این تله به نحوی تا زده می‌شود که به شکل مثلث یا دلتا در می‌آید. در نهایت سه روزنه‌ی موجود در روی تله، در راستای هم قرار گرفته و سیم مفتولی از روزنه‌ها گذرانده و سپس برگه‌ی چسبناک که کپسول فرمون به آن چسپیده است در مرکز تله قرار داده می‌شود و تله در ارتفاع ۱- ۵/۱ متری از سطح زمین نصب ‌‌شد (شکل ۳- ۳).
شکل ۳- ۳- محل نصب و ارتفاع تله‌ی فرمونی در باغ (منبع:اصلی)
۳- ۳- روش انجام کار
۳- ۳- ۱- نمونه‌برداری
این پژوهش به منظور کاهش خطای آزمایش و افزایش اطمینان از درستی نتایج در سه ایستگاه از تاکستان‌های شهر بیضا، و در دو سال پیاپی انجام شد. شیوه‌ی کار به تفکیک سال در زیر آورده شده است.
۳- ۳- ۱- ۱- سال نخست
از ابتدای خرداد سال ۱۳۹۱ نصب تله‌ها آغاز و بازدید از تله‌ها بسیار منظم و هر پنج روز یک بار انجام شد. در هر بار بازدید، تعداد شب‌پره‌های به دام افتاده یادداشت و برای جلوگیری از اختلال در شمارش بعدی با استفاده از پنس از روی کف‌پوش چسبناک جدا می‌شدند. هر ۱۵ روز یک بار تله‌ی جدیدی در فاصله حداقل ۱۰۰ متری از تله‌ی قدیمی نصب می‌گردید. این روند تا اواخر شهریور همان سال ادامه یافت.
۳-۳ – ۱-۲ – سال دوم
با استفاده از تجربیات سال نخست، در سال دوم از آغاز فروردین ۱۳۹۲ نصب تله‌ها آغاز گردید. بنابراین، نتایج حاصل برای فروردین و اردیبهشت فقط مربوط به همین سال (سال ۱۳۹۲) می‌باشد، چون در سال قبل نصب تله‌ها و نمونه‌برداری‌ها از ابتدای خرداد آغاز شد. بازدید از تله‌ها بسیار منظم و همانند سال قبل هر پنج روز یک بار انجام شد. در این سال هر ۱۵ روز یک بار تله‌ی جدیدی در فاصله‌ی ۱۰۰ متری از تله‌ی قدیمی نصب گردید. در هر بار بازدید تعداد شب‌پره‌های به دام افتاده یادداشت شده و برای جلوگیری از اختلال در شمارش بعدی با استفاده از پنس از روی کف‌پوش چسب‌دار جدا می‌شدند. این روند تا ناپدید شدن حشرات کامل در انتهای فصل یعنی اواخر شهریور ادامه یافت.
۳- ۳- ۲- محاسبه‌ی دمای کمینه و بیشینه
با توجه به این‌که نمونه‌برداری‌ها در منطقه‌ی بیضا انجام شد و در این منطقه ایستگاه هواشناسی وجود نداشت، از داده‌‌های ایستگاه هواشناسی زرقان استفاده گردید. ایستگاه هواشناسی زرقان در فاصله‌ی ۱۵ کیلومتری بیضا می‌باشد و ارتفاع آن از سطح دریا ۱۶۰۰ می‌باشد که با ارتفاع بیضا برابر می‌باشد. کمینه و بیشینه‌ی دمای روزانه‌ی ۱۲سال گذشته (از سال ۱۳۸۱تا ۱۳۹۲) از اداره هواشناسی شهرستان زرقان گردآوری و میانگین کمینه و بیشینه، برای تمام روزهای سال محاسبه شد. به عنوان نمونه محاسبه‌ی دمای کمینه برای یک روز مشخص به این شکل محاسبه گردید که دماهای کمینه آن روز مشخص، درطی ۱۲ سال با هم جمع و سپس بر عدد ۱۲ تقسیم گردید و عدد به دست آمده به عنوان دمای کمینه، برای آن روز مشخص یادداشت گردید. برای دماهای بیشینه و برای تمام روزها به همین رویه کار انجام شد.
۳- ۳- ۳- روش یک سینوسی محاسبه‌ی نیاز گرمایی مؤثر
روش‌های گوناگونی برای محاسبه‌ی نیاز گرمایی استفاده می‌شوند. روش سینوسی یکی از روش‌های محاسبه‌ی نیاز گرمایی می‌باشد. در این روش دانستن آستانه‌های دمای پایین و بالای آفت و داشتن کمینه و بیشینه‌ی دما در طول شبانه‌روز برای محاسبه‌ی نیاز گرمایی لازم می‌باشد. آستانه‌های دمایی پایین و بالا برای کرم خوشه‌خوار انگور به ترتیب ۱۰ و ۳۰ درجه سلسیوس می‌باشند (کوپر و همکاران، ۲۰۱۰). در این روش فرض بر این است که تغییرات دمای شبانه‌روز به صورت سینوسی‌ می‌باشد که نقطه‌ی اوج آن دمای بیشینه و نقطه‌ی حضیض آن دمای کمینه می‌باشد. براساس دو دمای کمینه و بیشینه در مدت ۲۴ ساعت منحنی سینوسی رسم می‌شود و بخشی از سطح زیر منحنی که بین دو آستانه‌ی دمایی پایین و بالا قرار دارد به عنوان مقدار گرمای مؤثر محاسبه می‌شود. منحنی سینوسی تغییرات دما با آستانه‌های پایین و بالا ممکن است یکی از شش حالت زیر را داشته باشد.
۳- ۳- ۳– ۱- زیر هر دو آستانه
در این حالت درست بیشینه‌ی دمای شبانه‌روز از آستانه‌ی دمایی پایین کمتر می‌باشد (شکل ۳-۴). این حالت بیشتر در فصول سرد سال رخ می‌دهد و در چنین حالتی گرمای مؤثری وجود ندارد و مقدار آن صفر در نظر گرفته می‌شود، بنابراین موجود رشد و نموی ندارد. در این تحقیق در بازه‌ی زمانی فعالیت آفت چنین حالتی رخ نداد.
آستانه‌ی دمایی بالا (Tu)، آستانه‌ی دمایی پایین (TL)، دمای کمینه (Tmin)، دمای بیشینه (Tmax)
شکل ۳- ۴- منحنی سینوسی تغییرات دما پایین هر دو آستانه.
۳- ۳- ۳– ۲- برخورد با آستانه‌ی پایین
در این وضعیت کمینه‌ی دمای شبانه‌روز از آستانه‌ی دمایی پایین کمتر، ولی بیشینه‌ی دمای شبانه‌روز بین دو آستانه قرار دارد. (شکل ۳-۵). در چنین وضعیتی، در ساعاتی از شبانه‌روز که دما بین دو آستانه قرار دارد مطلوب و ساعاتی که دما پایین‌تر از از آستانه‌ی دمایی پایین می‌باشد نامطلوب می‌باشد. در این تحقیق این حالت در اوایل بازه‌ی زمانی فعالیت آفت یعنی ماه‌های اسفند، فروردین و اردیبهشت رایج بود. شیوه‌ی محاسبه‌ی گرمای مؤثر در صفحه‌ی بعد آورده شده است.
DD=1/π[((T_max+ T_min)/2-T_l )(π/۲-θ_۱ )+α cos⁡(θ_۱)]
α=(T_max-T_min)/2
θ_۱=〖sin〗^(-۱) [(T_l-(T_max+T_min)/2)÷α]
شکل ۳- ۵- منحنی سینوسی تغییرات دما آستانه‌ی دمایی پایین را قطع می‌کند.
۳- ۳- ۳– ۳- بین آستانه‌ها
در این وضعیت کمینه‌ی دمای شبانه‌روز از آستانه‌ی دمایی پایین بیشتر اما بیشینه‌ی دمای شبانه‌روز از آستانه‌ی دمایی بالا کمتر می‌باشد (شکل ۳- ۶). در چنین وضعیتی، دما در تمام طول شبانه‌روز مطلوب رشد و نمو می‌باشد. در این تحقیق تعداد کمی از روزهای فعالیت آفت در اردیبهشت ماه از این مدل پیروی می‌کرد.
DD=((T_max+ T_min)/2)-T_l
شکل ۳-۶ – منحنی سینوسی تغییرات دما بین دو آستانه.
۳- ۳- ۳– ۴- برخورد با آستانه‌ی بالا
در این وضعیت کمینه‌ی دمای شبانه‌روز از آستانه‌ی دمایی پایین بیشتر و بیشینه‌ی دمای شبانه‌روز از آستانه‌ی دمایی بالا بیشتر می‌باشد (شکل ۳- ۷). در چنین وضعیتی، ساعاتی از شبانه‌روز که دما بین دو آستانه قرار دارد مطلوب و ساعاتی که دما بالا‌تر از از آستانه‌ی دمایی بالا می‌باشد نامطلوب می‌باشد. در این تحقیق این حالت از اواسط اردیبهشت تا مهرماه، حالت رایج بود.
DD=1/π[((T_max+ T_min)/2-T_l )(θ_۲+π/۲)+(T_u-T_l )(π/۲-θ_۲ )-(α cos(θ_۲)]
شکل ۳- ۷- منحنی سینوسی تغییرات دما آستانه‌ی دمایی بالا را قطع می‌کند.
۳- ۳- ۳– ۵- برخورد با هر دو آستانه
در این وضعیت کمینه‌ی دمای شبانه‌روز از آستانه‌ی دمایی پایین کمتر و بیشینه‌ی دمای شبانه‌روز از آستانه‌ی دمایی بالا بیشتر می‌باشد (شکل ۳-۸). در چنین وضعیتی، ساعاتی از شبانه‌روز که دما بین دو آستانه قرار دارد مطلوب و ساعاتی که دما پایین‌تر از آستانه‌ی دمایی پایین یا بالا‌تر از از آستانه‌ی دمایی بالا می‌باشد نامطلوب می‌باشد. در این تحقیق تعداد بسیار کمی از روزهای فعالیت آفت در مهر ماه از این مدل پیروی می‌کرد.
DD=1/π[((T_max+ T_min)/2-T_l )(θ_۲-θ_۱ )+α [cos⁡(θ_۱ )-cos(θ_۲ )]+(T_u-T_l)(π/۲-θ_۲)]
θ_۲=〖sin〗^(-۱) [(T_u-(T_max+T_min)/2)÷α]
شکل ۳- ۸- منحنی سینوسی تغییرات دما هر دو آستانه‌ی دمایی را قطع می‌کند.
۳- ۳- ۳– ۶- بالای هر دو آستانه
در این حالت کمینه‌ی دمای شبانه‌روز از آستانه‌ی دمایی بالا بیشتر می‌باشد (شکل ۳-۹). این حالت در شرایط بسیار گرم سال رخ می‌دهد و در چنین وضعیتی، رشد و نمو متوقف خواهد شد. در این تحقیق چنین حالتی وجود نداشت.
DD=T_u-T_l
شکل ۳- ۹- منحنی سینوسی تغییرات دما بالای هر دو آستانه.
۳- ۴- تعداد نسل و پیش‌آگاهی کرم

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید