م تحقیق
بهبود مستمر۱۴ عملکرد سازمانها ، نیروی هم افزایی۱۵ ایجاد می کند که این نیروها می تواند پشتیبان برنامه و رشد و توسعه و ایجاد فرصت های تعالی سازمانی شود.دولت ها و سازمان ها و مؤسسات تلاش جلو برنده ای را در این مورد اعمال می کنند. بدون بررسی و کسب آگاهی از میزان پیشرفت و دستیابی به اهداف و بدون شناسایی چالش های پیش رو سازمان و کسب بازخور و اطلاع از میزان اجراء سیاستهای تدوین شده و شناسایی مواردی که به بهبود جدی نیاز دارند،بهبود مستمر میسر نخواهد شد. تمامی موارد مذکور بدون اندازه گیری و ارزیابی امکان پذیر نیست. لرد کلوین۱۶ فیزیکدان انگلیسی در مورد ضرورت اندازه گیری می گوید (( هرگاه توانستیم آنچه درباره آن صحبت می کنیم را اندازه گرفته و در قالب اعداد و ارقام بیان نمائیم می توانیم ادعا کنیم درباره موضوع مورد بحث چیزهایی می دانیم . در غیر این صورت آگاهی و دانش ما ناقص بوده و هرگز به مرحله بلوغ نخواهد رسید)) علم مدیریت نیز مبین مطلب مذکور است. هر چه را که نتوانیم اندازه گیری کنیم نمی توانیم کنترل کنیم و هر چه را که نتوانیم کنترل کنیم مدیریت آن امکان پذیر نخواهد بود . در محیط های رقابتی امروزی، سازمانهایی می توانند به فعالیت خود ادامه دهند و در این محیط باقی بمانند که بنحو بهتری از منابع و داشته های خود بهره برداری نموده و بهره وری خود را افزایش دهند.
اوضاع و احوال بسیاری از مؤسسه ها و سازمانها نشان می دهد که در روند بهره گیری از عوامل تولید و ارایه خدمات از مطلوبیت چندانی برخوردار نیستند، وضعیت نامناسب این موسسات از سویی بیشتر به دلیل عدم ارتباط مناسب نهاده مورد نیاز به منظور تولید ستاده های مورد انتظار و از سویی دیگر عدم شناسایی و تعیین دقیق نهاده ها و ستاده ها می باشد. در بیانی دیگر ضرورت اندازه گیری ارزیابی و محاسبه کارایی و اثر بخشی به وضوح نمایان می شود.دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی نیازمند استفاده بهینه از منابع طبیعی و رشد و توسعه پایدار در گرو نهادینه نمودن استفاده صحیح و کنترل شده از این نعمات الهی می باشد.
گاز به عنوان اصلی ترین و مهم ترین منبع تامین انرژی محسوب می شود. توجه به روند رشد جمعیت در کشورهای جهان سومی و ترس از تمام شدن سوختهای فسیلی، دولتها را بر آن داشت که علاوه بر تلاش برای جایگزینی سوختهای فسیلی با سایر انواع سوختها در جهت اصلاح الگوی مصرف و مصرف بهینه این نعمت خدادادی گام بردارند.
در کشور ما نیز با توجه به افزایش چشمگیر سهم گاز در سبد انرژی و روند صعودی مصرف آن در بخشهای مختلف مصرف از جمله بخش صنعتی ، تجاری، خانگی و نیروگاهی از یکسو و پایان پذیر بودن ذخایر گازی از سوی دیگر ضرورت مصرف بهینه را در تمام بخشهای مصرف کننده بیش از پیش محسوس می نماید. مجموعه عوامل فنی ، اقتصادی و فرهنگی را می توان از مهم ترین عوامل مصرف بی رویه گاز طبیعی در ایران بر شمرد . در حال حاضر گاز به عنوان اصلی ترین منبع تامین انرژی در کشور ما از اهمیت حیاتی برخوردار است و نقشی اساسی را در زندگی روزمره مردم بازی می کند.
هدفمندسازی یارانه ها باعث افزایش هزینه های ناشی از استفاده از گاز طبیعی به طور مستقیم و چه غیر مستقیم در سبد هزینه ای خانوار شده و جامعه را با شوک افزایش ناگهانی گازبهاء روبرو نموده است که این امر موجب بروز تفاوتهایی در پرداخت گازبهاء از سوی مصرف کنندگان شده است. از طرفی افزایش گازبهای واحدهای صنعتی با توجه به تخصیص کم و یا دیر هنگام یارانه به آنها باعث افزایش هزینه های تولید شده و در نتیجه قدرت رقابت پذیری بسیاری از آنها را از بین برده و باعث تعطیلی بسیاری از کارخانجات شده که عدم پرداخت گازبهاء و یا تاخیر در پرداخت آن توسط واحدهای صنعتی به عنوان اصلی ترین مشتریان گاز شده است. در ضمن عدم وصول به موقع مطالبات شرکتهای گاز استانی از مشتریان عمده و خرده باعث رکود در پرداخت به پیمانکار و متعاقب آن تاخیر و یا عدم اجرای پروژه های جدید می شود.
حال با توجه به اینکه وصول مطالبات از مشترکین و صنایع به عنوان اصلی ترین چالش پیش روی شرکتهای گاز استانی پس از اجرای طرح هدفمندسازی یارانه ها مطرح شده لزوم تعامل همه جانبه با ذینفعان (مشترکین عمده و خرده) و نحوه تعاملات با مصرف کنندگان نیازمند بررسی و بهبود می باشد. کنتور خوانی دقیق و مدون که زمینه ساز وصول به موقع مطالبات گازبهاء و به تبع آن استمرار فعالیت در بخش گازرسانی را در پی خواهد داشت. با توجه به مسائل و مشکلات بوجود آمده در این زمینه؛ طراحی مکانیسم مناسب وصول مطالبات گازبهاء و نیز بررسی کارایی و اثر بخشی۱۷ آن از اهمیت بسزایی برخوردار است.
از دیدگاه مدیران ارشد و صاحبنظران صنعت گاز کشور نیز وصول بدهی گازبهاء ی شرکتهای گاز استانی پس از اجرای طرح هدفمندسازی یارانه ها از مشترکین گاز به یک معضل بزرگ مبدل گردیده است . عدم وصول مطالبات شرکتهای گاز استانی علاوه بر اینکه از یک سو بودجه اختصاص یافته بر شرکتها را با مشکل مواجه می سازد. باعث عدم اختصاص به موقع هزینه های سنگین تعمیرات و نگهداری شبکه های گازرسانی شهری و روستایی و عدم اجرای طرحهای جدید گازرسانی در شهرها و روستاها می شود.
اتخاذ تصمیمات مقطعی مانند تقسیط کردن قبوض و ارسال پیام کوتاه به مشترکین بدهکار و یا قطع کردن گاز مشترک از جمله سیاستهای کوتاه مدت شرکتهای گاز استانی می باشد که نشان دهنده تلاش مدیران ارشد این شرکتها به منظور وصول مطالبات گازبهاء می باشد. این اقدامات همگی مبین اهمیت بیش از پیش بخش وصول مطالبات شرکتهای گاز استانی می باشد، در گامی فراتر واگذاری فروش گاز و وصول مطالبات شرکتهای گاز استانی به بخش خصوصی با هدف تصمیم گیری سریع در حل مشکلات جاری و پرداخت هزینه از محل درآمدهای جاری نیز دلیل دیگری بر ضرورت و لزوم توجه ویژه به بخش وصول مطالبات را به روشنی نشان می دهد. در تحقیق حاضر با توجه به لزوم ارزیابی کارایی وصول مطالبات بخشهای تابعه شرکت گاز استان اردبیل، عوامل تاثیر گذار شناسایی و کارایی بخشهای مختلف شرکت مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.
۱-۴ اهداف تحقیق
شناسایی عوامل موثر بر وصول مطالبات گازبهاء در استان اردبیل که از آن جمله می توان به تجهیزات ، نیروی انسانی ، وضعیت آب و هوایی، درآمد خانوار ، …. اشاره کرد.
تعیین کارایی وصول مطالبات گازبهاء توسط بخشهای تابعه شرکت گاز اردبیل.
۱- ۵ سوالات تحقیق
چه ورودی۱۸ هایی به منظور ارزیابی کارایی وصول مطالبات در شرکت گاز مد نظر است؟
چه خروجی ۱۹هایی از سیستم وصول مطالبات شرکت گاز مورد انتظار می باشد؟
کارایی شرکتهای تابعه شرکت گاز استان اردبیل در زمینه وصول مطالبات چقدر است؟
چه راههایی برای افزایش انگیزه کارکنان شرکت گاز در وصول مطالبات وجود دارد؟
۱ – ۶ شرح واژه ها و اصطلاحات بکار رفته در تحقیق
۱ – ۶ -۱ کارایی
در حوزه علم اقتصاد کارایی به صورت نسبت ستاده به نهاده تعریف شده و مقدار آن همواره کوچکتر از یک است. در این حالت بنگاهی کاراتر تلقی می شود که برای تولید محصولات خود از نهاده های کمتری استفاده کرده باشد. به عبارت دیگر روی مرز تولید قرار گرفته باشد یعنی با حداقل نهاده ، مقدار معینی ستاده تولید کند. به عبارتی دیگر میزان موفقیت یک سازمان در استفاده بهینه از نهاده ها در جهت تولید ستاده های بیشتر به کارایی تعبیر می شود.
انواع کارایی
کارایی فنی۲۰ : کارایی فنی نشان دهنده ی میزان توانایی یک بنگاه برای حداکثر سازی میزان تولید با توجه به منابع و عوامل تولید مشخص شده است. به عبارت دیگر میزان توانایی تبدیل ورودی هایی مانند نیروی انسانی ، ماشین آلات و … به خروجی ها، در مقایسه با بهترین عملکرد، توسط کارایی فنی سنجیده می شود.(پیرس،۱۹۹۷)
کارایی تخصیصی۲۱ : این کارایی بر تولید بهترین ترکیب محصولات با استفاده از کم هزینه ترین ترکیب ورودی ها دلالت می کند. در ادبیات روش تحلیل پوششی داده ها ، میزان تخصیص بهینه ی عوامل تولید با توجه به قیمت های نسبی درجه کارایی تخصیصی را نشان می دهد. کارایی تخصیصی به یک عامل برون زا یعنی قیمت نهاده ها بستگی دارد و با تغییر قیمت های نسبی تغییر پیدا می کند.(چارنز، کوپر و رودز، ۱۹۷۸)
کارایی اقتصادی۲۲ : عبارت است از نسبت میزان محصول قابل استفاده به نسبت میزان منابع تولیدی که برای تولید آن محصول بکار رفته است. قابل استفاده بودن محصول و یا ارزش آن در جامعه به وسیله پول تعیین می گردد. کارایی اقتصادی به ترکیب کارایی فنی و تخصیصی نیز اطلاق می شود. یک سازمان در صورتی از نظر اقتصادی کارا خواهد بود که از نظر فنی و تخصیصی کارا باشد. کارایی اقتصادی از حاصل ضرب امتیاز کارایی فنی و تخصیصی به دست می آید.
کارایی ساختاری۲۳ : کارایی ساختاری یک صنعت از متوسط وزنی کارایی شرکت های آن صنعت به دست می آید. با استفاده از معیار کارایی ساختاری می توان کارایی صنایع مختلف با محصولات متفاوت را مقایسه کرد.(امامی میبدی،۱۳۸۰)
کارایی مقیاسی۲۴ : کارایی مقیاسی یک واحد از نسبت” کارایی مشاهده شده” آن واحد به ” کارایی در مقیاس بهینه” به دست می آید. هدف این کارایی تولید در مقیاس بهینه می باشد.(مهرگان،۱۳۸۳)
۱ -۶-۲ تحلیل پوششی داده ها (DEA)
بحث تحلیل پوششی داده ها با تز دکترای ادوارد رودز۲۵ و با راهنمایی کوپر۲۶ و چارنز۲۷ شروع شد. او در مورد ارزیابی مدارسی از آمریکا مطالعه نمود و نتایج مطالعات خود را در سال ۱۹۷۸ با همکاری چارنز و کوپر انتشار داد و این مقاله که نقطه شروعی برای تحلیل پوششی داده ها بوده و به عنوان مقاله (CCR) معروف گردید.تحلیل پوششی داده ها یک روش غیر پارامتریک برای اندازه گیری کارایی نسبی واحدهای تصمیم گیرنده می باشد که از ورودی های مشابهی برای تولید خروجیهای مشابه استفاده می کند.
در مدلهای DEA امکان سه نوع جهت گیری با ماهیت ورودی،با ماهیت خروجی و بدون ماهیت وجود دارد. در مدلهای با ماهیت ورودی واحدهای تصمیم گیرنده در پی آن هستند که با کمترین میزان ورودی ممکن، مقدار مشخصی خروجی ایجاد کنند.در مدلهای با ماهیت خروجی واحدهای تصمیم گیرنده در پی آن هستند که با مقدار مشخصی ورودی، بیشترین مقدار خروجی ممکن را ایجاد کنند. در مدل های بدون ماهیت واحدهای تصمیم گیرنده در پی کاهش ورودی ها و افزایش همزمان خروجی ها هستند. از سال ۱۹۷۸ استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده ها با سرعت زیادی در حال گسترش بوده و تاکنون توسعه های زیادی از جنبه تئوری و کاربردی در مدلهای تحلیل پوششی داده ها اتفاق افتاده است. به عنوان نمونه مدل های DEA برای مقایسه و ارزیابی سازمانها و صنایع مختلف مانند بانکداری، پست،کشاورزی، بیمه، ورزش، ساخت، تولید، بهداشت و درمان (بیمارستانها و

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید